Kennisbank

Nieuw uit Rome

AfbeeldingRomeinse mijlpaal. Vindplaats: Wateringse veld, Den Haag

Geld
De Romeinen brachten een handig systeem van maten en gewichten naar de lage landen. Ook introduceerden ze geld. Ze lieten gouden, zilveren en koperen munten slaan die in het hele Romeinse rijk als betaalmiddel dienden. Dit was goed voor de handel.
De Romeinen rekenden in sestertiën. Hiermee werden de dagelijkse boodschappen gedaan. Het geld bewaarden ze, net als wij tegenwoordig, in een portemonnee.
Een niet heel rijk gezin van drie personen, waarvan 1 slaaf, kon rondkomen van 2280 sestertiën per jaar. Een brood kostte 1 as, net als een nieuwe kookpot en een olielamp. Een tunica, een onderkleed, kostte 15 sestertiën en voor een slaaf betaalde een Romein rond de 2500 sestertiën.

Romeinse munten
Romeinse munten dienden niet alleen als betaalmiddel. Ze werden ook gebruikt voor propaganda. Aan de voorzijde staat het portret van de keizer. Deze portretten zijn niet realistisch, maar tonen de keizer zoals hij zichzelf graag zag. Op de achterzijde stond vaak een voorstelling, die één van zijn prestaties roemde of bijvoorbeeld zijn plannen aankondigde.

Aardewerk
In de lage landen werd al ver voor de Romeinse tijd aardewerk gemaakt. De draaischijf is echter een Romeinse nieuwigheid die men hier graag overnam. Dankzij de draaischijf konden in korte tijd meer potten worden gemaakt, zoveel dat de pottenbakker van de verkoop kon leven. De Romeinen maakten veel gebruik van aardewerk: kookpotten, eet- en drinkgerei, verpakkingsmateriaal en voorraadpotten waren allemaal van aardewerk gemaakt.

Huizenbouw
Luxe Romeinse huizen werden gebouwd met 'moderne' materialen: bakstenen, tegels, rioolpijpen en dakpannen, allemaal van aardewerk. Deze werden gemaakt door soldaten. Welgestelde Romeinen woonden in een villa op het platteland. Zo’n riante boerderij bestond uit een woongedeelte, een gedeelte voor het personeel en opslagruimtes. Sommige villa’s hadden zelfs vloerverwarming! Arme Romeinen op het platteland kenden deze luxe niet. Zij woonden in dezelfde eenvoudige boerderijen als de oorspronkelijke inwoners van deze streken: gemaakt van hout, met rieten daken, muren van leem of koeienmest en vloeren van aangestampte aarde. 

Romeins glas. Collectie Museon
Romeins glaswerk

Glas
Een Romeins huishouden zonder glazen voorwerpen was ondenkbaar. Geen wonder, want glas is goedkoop en praktisch. Het neemt geen geuren en smaken op en mensen die niet kunnen lezen - en dat waren er nogal wat - zien wat er in de fles zit.
Glas wordt gevormd door het te gieten in mallen, vormen van klei, of door het te draaien rond een kern van gebakken klei. Vanaf de eerste eeuw wordt glas ook geblazen, en kunnen glazen voorwerpen snel en gemakkelijk worden gemaakt.
Voedsel, parfum en cosmetische olie werden vaak in glazen flessen en kruiken bewaard. Rijke Romeinse dames besteedden veel aandacht aan hun uiterlijk als ze bezoek ontvingen of uitgingen. Na een bad werden ze opgemaakt door een bediende en besprenkeld met parfum. Parfum - per fumum in het Latijn - betekent letterlijk “door rook”. Door het branden van wierook of hars komt geur vrij! De slaven die Romeinse vrouwen én mannen insmeerden met parfum heeten cosmetae. Ons woord cosmetica herinnert nog steeds aan deze slaven.

Leger
Geen leger in de oudheid was zo goed georganiseerd als het Romeinse. De basiseenheid van het Romeinse leger was een legioen. Een soldaat in een legioen werd daarom legionair genoemd. Acht legionairs deelden samen een tent, kookgerei en een ezel voor transport. Tachtig legionairs vormden een centurie en zes centuriae bij elkaar heetten een cohort. Tien cohorten vormden een legioen, onder aanvoering van een legatus, de commandant.

De belangrijkste taak van het leger was het bewaken van de grenzen van het Romeinse rijk. In vredestijd voerden de soldaten ander werk uit. Ze fabriceerden bijvoorbeeld dakpannen en andere bouwmaterialen. Ieder legioen had een eigen naam en nummer, dat met een stempel in de dakpannen en bakstenen werd gedrukt. Je kunt dus altijd zien waar bouwmaterialen zijn gemaakt.

Foto links Romeinse mijlpaal. Vindplaats: Wateringse veld, Den Haag
Vakgebied
cultuur