Van alle uitgestorven grotere diergroepen zijn trilobieten verreweg het meest soortenrijk. Er zijn nu ongeveer 15.000 soorten bekend. Het zijn kreeftachtige dieren met een harde uitwendige schaal die nog het meest doen denken aan pissebedden. Hun 300 miljoen jaar durende rijk houdt 250 miljoen jaar geleden op te bestaan, lang voordat de dinosaurussen komen.
Asaphus (Neosaphus) kowalewskii Lawrow 1856. Ouderdom: Ordovicium,, 488 tot 444 miljoen jaar geleden
De meeste trilobieten zijn platte dieren van ongeveer vijf centimeter lang. De kleinste trilobieten zijn één millimeter en de grootste meer dan 50 centimeter. Ze leven meestal op de bodem van de zee. Hun lichaam is sterk afgeplat en de meeste kunnen zich net als sommige pissebedden oprollen. Het lichaam is op twee manieren in drieën te verdelen. Meestal is een kop, een middenstuk en achteraan een staart te onderscheiden. En dan zien we nog een over de hele lengte lopend middenstuk en aan weerszijden daarvan twee zijstukken. De vele poten, de kaken en de voelsprieten van de kop blijven vrijwel nooit bewaard in het fossiel.
Trilobieten hebben een kop, het cephalon, een uit veel segmenten bestaand borststuk, de thorax en een staartstuk, het pygidium. Trilobiet betekent drielobbig. En dat is afgeleid van de in de lengte lopende driedeling van het lichaam: de middenlob en links en rechts daarvan twee zijlobben. Ook wel pleurale zijlobben genoemd.
Unieke ogen
Trilobieten hebben net als insecten ogen die samengesteld zijn uit een groot aantal kleine oogjes, meestal meer dan 100 per oog. Sommige trilobietenogen hebben meer dan 3.000 oogjes. Uit proeven met een minicamera blijkt dat ieder oogje apart een scherp beeld laat zien. Het unieke van trilobietenogen is, dat elk oogje een lens heeft dat uit het mineraal calciet is samengesteld. Hiermee onderscheiden ze zich van alle andere dieren, want die hebben ogen die opgebouwd zijn uit eiwit.
Zie ook:
Trilobieten als fossiel
Dicranurus hamatus elegans. Ouderdom: Devoon, 416 tot 359 miljoen jaar geleden
Chotecops ferdinandi. Ouderdom: Devoon. Herkomst: Bundenbach, Hunsrück, Duitsland
Chotecops spec. Ouderdom: Onder-Devoon. Herkomst: Bundenbach, Hunsrück, Duitsland