Permanente tentoonstelling

Satellieten - ver weg, toch dichtbij

Afbeelding: In de tentoonstelling over satellieten

Tussen de sterren zie je opeens een langzaam bewegend stipje. Soms snel, soms langzaam, soms knipperend bewegen ze tussen de sterren door. En na een paar minuten verdwijnen ze weer in de troebele atmosfeer of in de schaduw van de aarde zelf. Dat is alles wat we van satellieten zien.

In ons dagelijks leven spelen satellieten zo’n onmerkbare rol dat we er eigenlijk op vertrouwen dat ze altijd voor ons werken. Zouden communicatiesatellieten wegvallen dan zouden rallyrijders in de woestijn of eenzame bergbeklimmers opeens hun satelliettelefoon niet meer kunnen gebruiken. Als de televisiesatellieten uitvallen, missen we meteen een aantal vertrouwde kanalen. En als de zwerm van GPS-satellieten uitvalt … kun jij dan nog kaartlezen?

In de expositiezaal Satellieten – ver weg, toch dichtbij wordt de bezoeker duidelijk gemaakt wat er bij komt kijken om satellieten in de lucht te kunnen houden. Ook wordt er aandacht besteed aan hun belangrijkste toepassingsgebieden. In deze zaal beweegt de bezoeker tussen aarde en kosmos in een soort ruimtestation. Daarbuiten is een donkere ruimte, waarin de blik zich verliest.  Je kunt verschillende opstellingen vanuit die binnenruimte op afstand bedienen, net als bij echte satellieten.
Wat zijn de belangrijkste onderdelen, die in elke satelliet te vinden zijn? Hoe functioneert de lanceerraket Ariane? In welke soort banen komen de satellieten terecht?

Het International Space Station ISS 
En dan is er het ruimtestation ISS. Deze grootste satelliet ooit draait zijn rondjes om de aarde en wordt permanent bewoond door een zestal astronauten. Vanaf 21 december 2011 t/m 1 juli 2012 was onze Nederlandse astronaut André Kuipers in het ISS aan het werk. Aan boord worden experimenten uitgevoerd voor bedrijven. Men bestudeert daar wat er mogelijk is in gewichtsloosheid. Ook onderzoeken de astronauten elkaar want door langdurig verblijf in gewichtsloosheid gaan spieren en botten verkommeren. Zo verzamelt men kennis en ervaring om misschien eens de lange ruimtereis naar Mars te kunnen maken. Wist u dat ze maar een zevende deel van hun tijd experimenten doen en de rest van de tijd nodig hebben om het ruimtestation te bedienen en op orde te houden? En dat het ISS zo nu en dan uit moet wijken voor ruimtepuin, dat met enorme snelheid op het ISS afkomt?

Aan onze jongste Museon-bezoekers wordt ook gedacht: kleuters en peuters kunnen in een ‘glovebox’ werken, net als een echte ISS-astronaut!

Toepassingen
Ook de verschillende toepassingen van satellieten kan men spelenderwijs leren kennen. Door samen te werken en ieder met je eigen communicatieschotel goed op een satelliet te mikken, krijg je beeldcontact met elkaar. Met de satellietschotel thuis moet je net zo mikken en de grote schotelparken moeten even precies hun antennes op de satellieten gericht houden. Dergelijke satellieten bewegen met de aarde mee en lijken daardoor stil aan de hemel te hangen.
In een quiz met echte satellietbeelden kun je die beelden interpreteren. Hoe onderscheid je een wolk van een vulkaanuitbarsting? Hebben de tanks zich verplaatst? Wat is de schade na de tsunami? Waarheen verplaatst zich deze gevaarlijke orkaan? Zie je de gelekte olievlek? Of het verschil in de ijskappen op de polen?
Vanuit satellieten kunnen sterrenkundigen hun automatische telescopen op de sterren richten. Zonder storing van de atmosfeer kunnen ze de hemel afgrazen. Enkele van de gebruikte detectoren zijn te zien. En als uitdaging aan de jonge uitvinders: nog niet voor alle stralingen zijn er detectoren ontwikkeld.

Historische stappen tot aan de Sputnik
Ten slotte worden op een verrassende en originele manier de grote historische stappen naar de eerste kunstmaan gepresenteerd. Een verhaal dat in de oude mythologie en met poëtische dromen begint en waarin enkele grote namen de revue passeren.

 
Foto links In de tentoonstelling over satellieten