Al duizend jaar lang zijn er handelsbetrekkingen tussen Nederland en Polen. Graan en hout werden uit Polen gehaald en luxe producten zoals wijn, zout, subtropisch fruit, papier, damast en kruiden bracht Nederland retour. Het graan werd verhandeld op de Dam in Amsterdam. Naast graan en hout werd ook ijzer, koper en amber uit Polen geïmporteerd. Hout was erg belangrijk. Zo is Amsterdam gebouwd op Poolse palen. Maar graan bleef het belangrijkste product: zonder graan geen Gouden Eeuw!
Maar dat is geschiedenis zult u zeggen. Je kunt niet om de actualiteit heen. Er wordt veel over onze Poolse gasten gezegd, waarbij vooroordelen niet van de lucht zijn. Hoe zit het met ‘onze buren’? We kennen allemaal wel een paar Polen: ze wonen bij ons in de straat of zitten op dezelfde school, of schilderen ons huis, of maken het schoon. Over die Polen en hun geschiedenis gaat deze tentoonstelling. Door de val van de Muur (1989) werd in Polen in één klap het kapitalistische systeem ingevoerd. Gevolg: grote werkloosheid en veel Polen gaan op zoek naar werk buiten Polen, naar onder andere Nederland. Ze komen in groten getale. In Nederland wonen nu naar schatting 150.000 Polen, van wie meer dan 10.000 in Den Haag.
Maar deze laatste immigratiegolf is niet de eerste. Al vanaf het begin van de twintigste eeuw kwamen Polen naar Nederland. Eerst om in de mijnen in Limburg te werken. Later, na de Tweede Wereldoorlog bleven veel Polen, die hielpen bij de bevrijding van Nederland hier. Ze trouwden met Nederlandse meisjes en stichtten een gezin. Tijdens de communistische periode vonden veel Polen hier onderdak.
Polen, onze buren gaat over de hele twintigste eeuw tot heden. We laten zien hoe het de Polen hier verging en vergaat, maar belichten ook steeds wat er ondertussen in hun moederland Polen gebeurde. Dat laatste illustreren we aan de hand van schilderijen, gemaakt door Poolse kunstenaars. Veel van die kunstenaars lieten en laten zich leiden door patriottisme. Met hun schilderijen leverden ze kritiek op de werkelijkheid. In het werk van deze kunstenaars zie je de politieke situatie terug. Het Museon werkt samen met het Nationaal Museum Krakau en een aantal schilderijen uit hun collectie is onderdeel van de tentoonstelling. Daarnaast zijn er een paar werken van hedendaagse Poolse kunstenaars te zien.
Bekende Polen
Chopin, componist en virtuoos pianist; Paus Johannes Paulus II, een grote steun voor de vakbond Solidarność; Polanski, die we allemaal kennen van zijn beroemde films als Rosemary’s baby en The pianist en onder andere Copernicus, astronoom met een wereldschokkende theorie over het zonnestelsel, krijgen ook aandacht. Onbekende Polen die nu in Nederland wonen vertellen over hun betrokkenheid met zo’n bekende Pool.
Een bekende Poolse voetballer en jeugdtrainer bij Feyenoord, Włodzimierz Smolarek, kan in deze tijd van het EK-voetbal dat nu in Polen en Oekraine wordt georganiseerd natuurlijk niet ontbreken.
Poppenvoorstelling (1898) van Leon Wyczółkowski
Stańczyk
De schilder heeft zichzelf in deze compositie afgebeeld als nar. Hij refereert hiermee aan de figuur Stanczyk, de hofnar tijdens de gouden eeuw van Polen (1480-1560), die het geweten en het verdriet van de natie belichaamt. De poppen vormen een afspiegeling van de samenleving. Van links naar rechts: iemand in gymnastiekkleding met een vaandel in zijn hand; een Jood met bontmantel en hoed van vossenbond; een edelman in een oude Poolse jas; een dame in Poolse rouwkleding; een burger in dagelijkse dracht; een kleurrijk figuur met donkere bril en Japanse papraplu en een man met baard. Bruikleen: Nationaal Museum Krakau.
Het Museon had deze tentoonstelling niet kunnen realiseren zonder de hulp en bijdrage van
het Mondriaan Fonds 
de Ambassade van de Republiek Polen te Den Haag 
de Ambassade van het Koninkrijk der Nederlanden in Polen 
