Stokrozen bloeien hier bijna het jaar rond, de vlindergrens schuift rap noordelijker en de zeespiegel stijgt. Wereldwijd lijkt het weer in de war en het klimaat aan het veranderen. Wetenschappers - alarmisten en sceptici - bestoken elkaar met cijfers en wetenschappelijke bevindingen maar wat vertellen de boeren, de vissers en de herders hierover, de mensen die voor hun dagelijks bestaan van de natuur afhankelijk zijn?
Het Museon in Den Haag wijdt er een tentoonstelling aan. Thom Deelstra, Diederik Veerman en Anne-Marie Boer trekken het komend jaar als klimaatreporters naar Kenia, Kiribati en Delft om van de bewoners ter plekke te horen welke veranderingen zij ervaren en vooral wat die veranderingen betekenen voor hun manier van leven, voor hun cultuur.
Februari 2012 vertrok de Museon-expeditie naar Kenia, de eerste pleisterplaats. Drie weken brachten de museumreporters door bij de Samburu, een herdersvolk van ca. 200.000 mensen. De Samburu leven in familiegroepen. Meisjes worden besneden aan de vooravond van hun huwelijk. Zodra de ceremonie achter de rug is gaat de bruid mee met haar man naar zijn familie. Het besnijdenisritueel van de jongens vindt eens in de 14 jaar plaats. De hele groep besneden jongens is vanaf dat moment ‘moran’ , strijder. Dit zijn de actieve herders die samen met jongeren uit de familie de kudden verweiden, waterplaatsen zoeken, putten slaan en de dieren verdedigen tegen veedieven. Over 14 jaar schuiven zij op naar de volgende leeftijdgroep, die van ‘ouderen’ die rond het vuur zitten en raad geven.
De klimaatreporters willen proberen het dagelijks leven van de Samburu op de huid te volgen. Anne-Marie: ‘Het liefst logeren we bij een familie en trekken met hen op. We willen de oudere generatie vragen hoe het leven vroeger was en met de jongeren meemaken hoe het nu is. Welke maatregelen nemen de herders om de extreem lange droogteperiode te overbruggen? Welke veranderingen merken zij in hun natuurlijke omgeving? Verdwijnen er dieren?, bijen?, planten? Verschijnen er nieuwe soorten? Hoe komen de vrouwen nog aan water en brandhout? Valt er wel een bruidsprijs te betalen als er veel vee sterft? En wanneer een herder overstapt van runderen naar kamelen, zoals wordt aangeraden, wat betekent dat voor de rituelen? En wat betekent het voor de trots van de herder en de status van de familie? Worden er nu lofliederen gezongen op de kamelen in plaats van op de koeien? Mensen zijn creatief. Ze verzinnen, ook in benarde omstandigheden, oplossingen voor problemen. Daar willen we naar kijken en vragen en dat willen we in de tentoonstelling laten zien.’
De expedities zijn mogelijk door bijdragen van het VSBfonds, De Mondriaanstichting, Stichting DOEN, en Fonds 1818 en door bemiddeling en hulp van Cordaid.
De bijbehorende les-expositie-zaal 'Klimaatverhalen' gaat midden 2013 open .
Kenia
Verschillende provincies van Kenia kampen met droogte. Langdurige droogte is daar de afgelopen eeuw vaker aan de hand geweest maar de indruk bestaat dat die perioden steeds dichter op elkaar zitten. Goede weidegronden voor de kudden zijn schaars. Niet alleen droogte is daar debet aan. De bevolking neemt toe, onder andere door betere medische verzorging. Hulporganisaties stimuleren de herders kamelen te gaan houden in plaats van koeien. Kamelen zijn taaier dan koeien en hoeven minder vaak gedrenkt te worden.
Kiribati
Kiribati, een eilandrepubliek in Oceanië, dreigt onder de stijgende zeespiegel te verdwijnen. Tropische stormen razen bovendien vaker dan voorheen over het eiland. Met de aanleg van mangrovebossen langs de kusten proberen de eilandbewoners het dreigende water te reguleren. Deelname aan een ‘early warning system’ moet de mensen beter voorbereiden op de komende stormen. Emigratie lijkt de ultieme oplossing. Jongeren voelen daar wel voor, ouderen absoluut niet.
Delft
Nederland wordt warmer en natter. Door de dichte bebouwing kan al dat water moeilijk de grond in. Ligt Amersfoort straks aan zee? Wij gaan de veranderingen met geld en technologie te lijf. We verstevigen de dijken, we pompen en sluizen en leggen boezems aan. De waterschapsbelasting stijgt.