Op het strand van de Zandmotor is niet alleen maar zand te vinden. Als je goed zoekt, vind je ook botten en werktuigen van tienduizenden jaren geleden! In het Museon staat tot half januari een vitrine met de mooiste vondsten.
In 2011 is de Zandmotor aangelegd; een stuk zand dat werd opgespoten ter hoogte van Terheijden. Het zand werd gehaald van de bodem van de Noordzee. Een deel van dit zand is afkomstig van zandbanken dicht bij de kust, dit is recent afgezet zand. Een ander deel is veel ouder, namelijk uit twee perioden van het laat Pleistoceen: Eemien en Weichselien. Dit ‘oude’ zand komt uit diepere geulen verder van de kust vandaan. Het Pleistoceen duurde van ca 2.6 miljoen jaar geleden tot 11.500 jaar geleden en is onderverdeeld in een aantal ijstijden en warmere tussenperioden. De fossielen die te zien zijn in de vitrine in het Museon zijn gevonden op de Zandmotor en grotendeels afkomstig uit het Weichselien, de laatste IJstijd in Nederland die duurde van ca 116.000 tot 11.500 jaar geleden. Nederland was toen niet bedekt met landijs, zoals in eerdere ijstijden, maar door de toename van het landijs in Scandinavië daalde de zeespiegel en de Noordzee werd land.
Nederland was daardoor verbonden met Engeland. Toendra’s met vrijwel constante permafrost wisselden af met nog koudere, ruige, droge steppelandschappen. Op die steppe groeiden geen bomen, er was veel wind: een poolwoestijn! Grassen, korstmossen en lage struiken gaven voldoende voedsel voor dieren zoals de wolharige mammoet, steppewisent, wolharige neushoorn, muskusos, wild paard, reuzenhert en rendier. Van deze soorten worden de meeste kiezen, kaken en botten gevonden, maar er zijn ook vondsten van bijvoorbeeld een holenbeer, vos en bever. En wie weet wat er nog meer onder het zand ligt!
In die periode leefden er in het Noordzeegebied, weliswaar in geringe aantallen, ook nomaden; rondtrekkende jagers/verzamelaars die met de kuddes meetrokken. Incidenteel liggen er vuurstenen werktuigen op het strand van de Zandmotor. Ook deze vuurstenen werktuigen kan je bekijken in de vitrine in de hal van het Museon.
