Alle onderwerpen
Oersoep
Oersoep
Het water uit
Het water uit
    Archaïcum
    Archaïcum
    Proterozoïcum
    Proterozoïcum
    Cambrium
    Cambrium
    Ordovicium
    Ordovicium
    Siluur
    Siluur
    Devoon
    Devoon
    Carboon
    Carboon
    Perm
    Perm
    Trias
    Trias
    Jura
    Jura
    Krijt
    Krijt
    Tertiair
    Tertiair
    Kwartair
    Kwartair
Coelacanth, levend fossiel
Coelacanth, levend fossiel
Van dinosaurus tot vogel
Van dinosaurus tot vogel
De nieuwe wereld na de dinosaurussen
De nieuwe wereld na de dinosaurussen
Niet alle vogels vliegen
Niet alle vogels vliegen
Warm en koud
Warm en koud
Vogelvlucht
Vogelvlucht
De Bevroren Ark
De Bevroren Ark
Klimaat
Klimaat
Water, bron voor iedereen
Water, bron voor iedereen
Leefruimte
Leefruimte
Beestenbende
Beestenbende
Leefbaar Mars
Leefbaar Mars
extra
_D2X1259.jpg
Ichthyostega, een van de eerste landdieren
Bekijk afbeelding

Devoon

416 tot 359 miljoen jaar geleden: verandering in de lucht
Naar overzicht

In de oceanen zwemmen haaien die geen beenskelet hebben, maar een skelet dat uit kraakbeen bestaat.

Rhynia en wolfsklauw
Rhynia en wolfsklauw

Rhynia, een landplant die lijkt op de alweer uitgestorven Cooksonia, groeit langs de oevers van het water. De rode sporenkapsels vallen hierbij op. Verder zien we verder van het water af op drogere plekken de eerste wolfsklauwen. Hun geschiedenis is er een van uitersten. De allereerste zijn niet hoger dan 25 cm, maar later, in het Carboon, groeien wolfsklauwen uit tot veertig meter hoge bomen die het best gedijen in een vochtige omgeving. Aan het eind van het Carboon als het klimaat droger wordt, sterven deze grote soorten uit. We kennen nu alleen nog soorten die over de bodem kruipen en niet hoger dan 5 cm worden.
Plantenrest uit het Devoon. Collectie Museon
Plantenrest. Ouderdom: Midden-Devoon. Herkomst: Noord-Schotland. Deze plantenresten stammen uit een tijd dat er nog geen zaadplanten, maar alleen sporenplanten waren. Ze worden wel tot de Rhyniopsida gerekend.

Het toenemend aantal landplanten zorgt ervoor dat er steeds meer zuurstof in de atmosfeer komt en het aandeel van koolzuur daalt. De wortels die de bodem binnendringen, veranderen de samenstelling van de bodem.

Icthyostega_museon.jpg
Ichthyostega is een prachtig voorbeeld van een overgangsvorm tussen water- en landdieren. De planten in het diorama zijn Rhynia en wolfsklauw.

Amfibieën en geleedpotigen zoals spinnen en insecten kruipen verder het land op. Voor hun voortplanting blijven ze nog een nauwe band met hun vroegere milieu, het water, houden.

Zeespin Palaeoisopus problematicus. Collectie Museon
Zeespin Palaeoisopus problematicus. Ouderdom: Onder-Devoon. Herkomst: Hunsrück, Duitsland
Het meest opvallende verschil met de zeespinnen van nu is de lange staart, die uit afzonderlijke leden bestaat.

Kreeftachtige Nahecaris stuertzi (afgietsel)
Kreeftachtige Nahecaris stuertzi (afgietsel). Ouderdom: Onder-Devoon. Herkomst: Bundenbach, Hunsrück, Duitsland

Steenkool uit het Devoon 
Vroege varenachtigen die nog onder water groeien, hopen zich op de ondiepe zeebodem op. Daar vormen ze dunne steenkoollagen met een gering koolgehalte. Deze steenkool lijkt niet op de steenkool die we kennen. Onze brandstof heeft een veel hoger koolgehalte. In dikke lagen ligt deze steenkool, die ontstaan is uit de wouden in het Carboon, onder onze voeten.

Lintvormige stengelfragmenten uit het Devoon. Collectie Museon
Lintvormige stengelfragmenten Taeniocrada decheniana. Ouderdom: Onder-Devoon. Herkomst: Eifel, Duitsland

Zie ook: Fossielen uit het Onder-devoon van Bundenbach

Slangsterren Amphiura sanctaecrusis. Collectie Museon
Slangsterren Amphiura sanctaecrusis. Ouderdom: Mioceen. Vindplaats: Arroyo, Californië, Verenigde Staten

Zeelelies Scyphocrinites elegans. Collectie Museon
Zeelelies Scyphocrinites elegans. Ouderdom: Devoon. Vindplaats: Erfoud, Marokko

Kwastvinnige. Collectie Museon
Kwastvinnigen - Crossopterygii. Ouderdom: Midden-Devoon. Herkomst: Orkney, Schotland

Longvis Dipterus valenciennesi Sedgwick and Murchison, 1828. Collectie Museon  
Longvis Dipterus valenciennesi Sedgwick and Murchison, 1828. Ouderdom : Midden-Devoon. Vindplaats: Achanarras, Schotland 

Raadselvis Palaeospondylus gunni Traquair, 1890. Collectie Museon
Raadselvis Palaeospondylus gunni Traquair, 1890. Ouderdom: Midden-Devoon. Vindplaats: Achanarras, Schotland

Pantservissen Coccosteus cuspidatus. Collectie Museon
Pantservissen, Placodermi Coccosteus cuspidatus. Herkomst: Orkney, Schotland

Naar overzicht