Al vanaf het begin heeft de aarde perioden gekend van honderden miljoenen jaren met tropisch warme klimaten, die zijn afgewisseld door bijna even langdurige periodes met koude klimaten.

Rond vijf tot zes miljoen jaar geleden veranderde het klimaat van altijd tropisch warm tot een afwisseling van koude en warme tijden. Vanaf zo’n twee miljoen jaar geleden tot nu zijn er zeker twintig ijstijden geweest, afgewisseld door warmere tijden. Dit tijdperk als geheel noemen we het Pleistoceen.

Rechts: wervelkolom van een holenbeer (Ursus spelaeus). Ouderdom: Weichselien, 25.000 jaar oud. Vindplaats: Sint Pietersberg, Limburg, Nederland  

Kies van een Etruskische neushoorn (Stephanorhinus etruscus). Ouderdom: Midden Pleistoceen, 1 miljoen tot 125.000 jaar oud. Vindplaats: Moers, Nordrhein-Westfalen, Duitsland.

Kies met stukje onderkaak van een wolharige mammoet. Ouderdom: Pleistoceen (2 miljoen tot 10.000 jaar geleden). Vindplaats: Overijssel

Schedel van een etruskische neushoorn. Ouderdom: Midden Pleistoceen (1 miljoen tot 125.000 jaar oud). Vindplaats: Novi Sad, Servië