All subjects
Oersoep
Oersoep
Het water uit
Het water uit
    Archaïcum
    Archaïcum
    Proterozoïcum
    Proterozoïcum
    Cambrium
    Cambrium
    Ordovicium
    Ordovicium
    Siluur
    Siluur
    Devoon
    Devoon
    Carboon
    Carboon
    Perm
    Perm
    Trias
    Trias
    Jura
    Jura
    Krijt
    Krijt
    Tertiair
    Tertiair
    Kwartair
    Kwartair
Coelacanth, levend fossiel
Coelacanth, levend fossiel
Van dinosaurus tot vogel
Van dinosaurus tot vogel
De nieuwe wereld na de dinosaurussen
De nieuwe wereld na de dinosaurussen
Niet alle vogels vliegen
Niet alle vogels vliegen
Warm en koud
Warm en koud
Vogelvlucht
Vogelvlucht
De Bevroren Ark
De Bevroren Ark
Klimaat
Klimaat
Water, bron voor iedereen
Water, bron voor iedereen
Leefruimte
Leefruimte
Beestenbende
Beestenbende
Leefbaar Mars
Leefbaar Mars
extra
_D2X1281.jpg
Cooksonia, een van de eerste landplanten
Bekijk afbeelding

Siluur

444 tot 416 miljoen jaar geleden: de verovering van het land
Naar overzicht

Voor het Siluur is het land leeg en rotsachtig, met kale zand-, grind- en kleivlakten. Tijdens het Siluur liggen er op natte plaatsen langs de zeeën en rivieren en meren algenmatten waar dieren die op spinnen lijken kruipen.

Cooksonia
Cooksonia, een van de oudste landplanten 

Tegen het eind van het Siluur verschijnen de landplanten. Het zijn de eerste planten die zich hebben aangepast aan het leven op het land. Zij moeten zich beschermen tegen uitdroging. En om toch water in alle delen van de plant te krijgen, zijn ze in het bezit van vaten. Verder moeten ze voldoende stevigheid hebben om niet om te vallen. Ze hebben speciale voortplantingsorganen met sporen waarmee ze zich kunnen verspreiden buiten het water. Zij lijken veel op hun voorouders, de algen, die overheersen in het water.

Ainiktozoon loganense. Collectie Museon
Ainiktozoon loganense
Vindplaats: Lesmahagow, Schotland
Dit fossiel kon aanvankelijk niet bij een bekende groep ondergebracht worden. Meer vondsten met meer details maakten duidelijk dat het een geleedpotig dier is.

Zeeschorpioen, collectie Museon
Zeeschorpioen (nr. 75267)
Eurypterus remipes. Vindplaats: de staat New York, Verenigde Staten

Plantenrest uit het Siluur. Collectie MuseonPlantenrest uit het Siluur. Collectie Museon
Plantenresten. Vindplaats: Schotland

Kaakloze pantservissen
In de zeeën zwemmen kaakloze pantservissen die zich tegen rovers beschermen met harde platen aan de buitenkant van de kop. Terwijl de planten het land veroveren, maken de vissen de overgang van zout naar zoetwater door.

Anaspida
De Anaspida zijn kaakloze vissen. Ze hebben geen massief kopschild. Hun kop is bedekt met talloze kleine schubben en enkele beenplaten. Achter hun kop zit een rij kieuwopeningen aan weerszijden. Hierdoor lijken ze op prikken. Langs hun onderbuik lopen twee vinnen. Met hun kop doorploegen ze de bodem op zoek naar voedsel. Het is moeilijk vast te stellen aan welke groep vissen ze verwant zijn, omdat er niets bekend is over hun inwendige bouw.

Birkenia elegans, de oudste vis van het Museon
Birkenia elegans
Dit visje van ongeveer 7 cm lang met een ouderdom van meer dan 420 miljoen jaar is het oudste gewervelde dier in de Museoncollectie. Het is een zeldzaam fossiel en toont een vis zonder kaken. Het is verwant aan de prikken, kaakloze vissen die nu nog bestaan.

Lasanius problematicus. Collectie Museon
Lasanius problematicus. Ouderdom: Boven-Siluur. Vindplaats: Schotland

Thelodonti
Sommige van deze kaakloze vissen zien er met hun platte lichaam en kop uit als een schol. Aan de onderzijde hebben ze een kleine mond en zes tot acht paar kieuwopeningen. Andere met kieuwopeningen onder een zijvin zijn zijdelings afgeplat en bezaaid met stekelachtige schubben. Weer andere hebben een grote diepgevorkte staart.

Loganellia scotica (nr. 109662). Collectie MuseonLoganellia scotica (nr. 109662)
Loganellia scotica. Vindplaats: Schotland

Loganellia taiti (nr. 96315). Collectie Museon
Loganellia taiti. Vindplaats: Schotland

Naar overzicht